LinkedIn akışları, iki yıllık görevlerin derin uzmanlık gibi sunulduğu paylaşımlarla dolu. Regüle finansal veride bu uzmanlık değildir. Bu sadece bir turdur.
13 yıldır Anadolu Hayat Emeklilik'teyim. Bu sürenin büyük bölümü aynı veri ambarında, aynı aktüeryal pipeline'larda, BDDK ve SEDDK'nın dayandığı aynı regülasyon raporlama akışlarında geçti. İnsanlar bazen neden ayrılmadığımı soruyor. Dürüst cevap: iş, kaldıkça daha ilginç hale geliyor, daha az değil. Ve biriktirdiğiniz kurumsal hafıza, bir regülasyon teslim tarihinden önceki gece saat 02:00'de bir şey bozulduğunda sistemleri ayakta tutan asıl şey.
İş Değiştirmenin Optimize Ettiği Şey
Her iki yılda bir iş değiştirmek belirli bir şeyi optimize eder: maaş sıçramalarını ve özgeçmiş anahtar kelimelerini. İşe yarıyor. Aksini iddia edecek değilim. Eğer hedefiniz beş yıllık bir pencerede toplam ücreti maksimize etmekse, çoğu pazarda matematiksel olarak doğru hamle iş değiştirmektir.
Ama optimize etmediği şey şu:
- Bir kolonun neden o şekilde adlandırıldığını anlamak
- Regülatörün hangi alanları gerçekten kontrol ettiğini, hangilerinin sadece orada durduğunu bilmek
- 2017'deki ürün lansmanında bozulan ve hâlâ mutabakat raporlarında karşımıza çıkan belirli bir uç durumun prim hesaplamalarını nasıl etkilediğini hatırlamak
- Bir join koşulunu değiştirdiğinizde hangi iş biriminin sessizce itiraz edeceğini bilmek
Bunlar dokümantasyona yazılabilecek şeyler değil. İnsanlar deniyor. Dokümantasyon eninde sonunda hep yalan söyler, çünkü sistem hareket etmeye devam eder, dokümantasyon etmez.
Şemanın Bir Tarihi Vardır
Bir finansal kurumdaki her üretim veri modeli, bir fosil kaydıdır. Her tablo, birinin baskı altında verdiği bir kararı yansıtır; çoğu zaman artık var olmayan ama sonuçları hâlâ süren kısıtlarla alınmış kararları.
Somut bir örnek: emeklilik katkı verilerimizde, yalnızca mevcut durumu görüyorsanız gereksiz görünen bir alan var. Yeni bir mühendis, ilk refactor'ünde onu normalleştirip atardı. Ama o alan, yıllar önce bir regülasyon değişikliği daha önce aynı şekilde işlenen iki katkı türünü ayırt etmemizi zorunlu kıldığı için var. Regülasyon sonradan değiştirildi, ama tarihsel veri, on yıl geriye giden raporlar için hâlâ o ayrımı gerektiriyor.
Karar verilirken orada değildiyseniz, şemayı keyfi olarak değerlendirirsiniz. Oradaydıysanız, onu geçmişle yapılmış bir sözleşme olarak görürsünüz.
İşte birikmeye devam eden kısım bu. Birinci yıl şemayı öğrenirsiniz. Üçüncü yıl onu anlarsınız. Yedinci yıl neden böyle olduğunu hatırlarsınız. Onuncu yıl, başkalarının dokunmadan önce sorduğu kişi olursunuz.
Regülatör Aradığında
Kurumsal hafızanın değeri, bir regülatör soru gönderdiği anda apaçık ortaya çıkar. Soyut sorular sormazlar. Şunu sorarlar: "Y ürünü altındaki X poliçe tipi için, bu tarihler arasında, bu agregat neden şu diğer agregata uymuyor?"
Cevap neredeyse hiçbir zaman veride değildir. Cevap tarihtedir. 2015'te bir ürünün adı değişti. 2018'de altı aylık geçiş penceresiyle bir hesaplama yöntemi değişti. Belirli bir müşteri segmenti iki sistem arasında taşındı ve göç, o dönemde regülatör tarafından kabul edilen, bilinen ve dokümante edilmiş bir tutarsızlık bıraktı.
Altı ay önce katılan bir danışman bu soruya cevap veremez. Araştırabilir, ama araştırma haftalar alır. Orada olan biri bir saatte cevaplayabilir. Fark önemlidir, çünkü regülatörler beklemekten hoşlanmaz.
Hata Gibi Görünen Pipeline Tavizleri
Uzun süredir çalışan her veri pipeline'ında yerleşik tavizler vardır. Verimsiz görünen join'ler. Keyfi görünen filtreler. Bug gibi görünen hardcoded değerler.
Çoğu bug değildir. Yara izleridir.
- Hardcoded tarih filtresi var çünkü o tarihten önce kaynak sistem veriyi temelden farklı bir şekilde saklıyordu ve tarihi yeniden inşa etmek maliyete değmez bulundu
- Görünürde gereksiz outer join var çünkü bir kaynak sistem belirli bir ürün hattı için zaman zaman kayıt düşürüyor ve iş tarafı satırları kaçırmaktansa null görmeyi tercih edeceğini onayladı
- Tuhaf CASE ifadesi var çünkü denetim tarafından onaylanan, tablo her yeniden inşa edildiğinde uygulanması gereken bir kerelik bir veri düzeltmesi mevcut
Bunu temizleyen yeni bir mühendis üretimi bozar. "Yığını modernleştirme" baskısı altında bunu temizleyen yeni bir mühendis üretimi felaket boyutunda bozar. Bunun emsal şirketlerde olduğunu izledim; bir yıllık hız kazanımları, tek bir çeyrekteki mutabakat hatalarıyla silinip gitti.
Derinliğin Size Gerçekten Kazandırdığı
Bir şirkette derinlik size hızla güvenli kararlar verme yeteneği kazandırır. Hepsi bu. Ama bu çok büyük bir şey.
Biri bir değişiklik önerdiğinde, dakikalar içinde işe yarayıp yaramayacağını, neyi bozacağını, hangi departmanın şikâyet edeceğini söyleyebilirim. Zeki olduğum için değil, aynı şekildeki bir öneriyi daha önce görmüş, başarılı ya da başarısız olduğunu izlemiş ve nedenini hatırladığım için.
Genişlik size kalıpları verir. Derinlik size özgül durumları verir. Regüle finansta denetlenen şey özgül durumlardır.
Kendime Karşı Çıkacağım Yer
Kalmanın bedelleri var. Kabul ediyorum.
- Kendi ortamınızı net görmeyi bırakırsınız. Apaçık bozuk olan şeyler, hep öyle oldukları için görünmez hale gelir
- Diğer şirketlerin çözdüğü araç ve yaklaşımlarla temasınızı kaybedersiniz
- Bir şirket içindeki profesyonel ağınız derindir ama dışarıda dardır
- Maaş eğriniz neredeyse kesinlikle iş değiştirenden daha düşüktür
İlk ikisini agresif okuyarak, şirket dışındaki insanlarla konuşarak ve yeni araçları gerçekten sorun çözdüklerinde bilinçli olarak getirerek telafi ediyorum. Trend oldukları için değil.
Ağ ve maaş noktalarını ise, biriken bilgimin gerçekten değerli olduğu bir alanda anlamlı bulduğum işi yapmanın bedeli olarak kabul ediyorum.
Sessiz Argüman
Teknoloji sektörü, beş yılda üç startup'a katılan ve şimdi kendi şirketini yöneten mühendis anlatısını çok sever. Bu gerçek bir yol ve gerçek değer üretiyor. Ama tek yol değil ve regüle sektörlerde çoğu zaman yanlış yol.
Kalmak için sessiz argüman şu: bazı problemler yalnızca hatırlayan biri tarafından çözülebilir. Yanılmanın bedelinin bir regülasyon bulgusu olduğu bir alanda hatırlamak, hiçbir miktarda genişliğin kopyalayamayacağı rekabet avantajıdır.
Dokuz yıl, on üç yıl, sayı her ne ise — bu durağanlık değil. Belirli şeyleri bilmenin tek yolu bu.